به حد كافى اطلاعاتى كه من دربارهء روسها داشتم راجع به راه‌هائى كه آنها ساخته بودند و كارهاى ناتمام حدود مرزى در سمت ايران تحصيل نمود . عشق‌آباد چگونه جائى است ؟ چندتا خانه و خيابان و سكنه و سربازخانه دارد ؟ آبش از كجا تأمين مىشود ؟ سپس راجع به جادهء قوچان ، آيا ساختمان راه در سمت روسها تمام شده بود ؟ از روى اصول مهندسى ساخته بودند ؟ در بخش ايران چه مقدار كارگر مشغول بودند ؟ عرض راه چه اندازه بود ؟ آيا عبور از شيب‌ها مشكل نبود و كار را خوب انجام داده بودند ؟ خوشبختانه راجع به تمام اين نكته‌ها من هنگام عبور از آن حدود بررسى كافى كرده بودم و شايد توانستم كه به اعليحضرت اطلاعاتى درست‌تر از آنچه مأموران خود او عرض كرده بودند تقديم كنم . حرم‌خانهء شاه - زندگانى خانوادگى شاه را چنان كه در كشورهاى اسلامى بىسابقه نيست پردهء اسرارآميزى فراگرفته است . افراد ذكور خواه ايرانى يا اروپائى امكان كمترين نظاره بر حرم‌خانهء همايونى ندارند - غيراز پزشكان هردو قوم - مگر تا اندازه‌اى كه از دريچهء تخت روان كه با پرده‌هاى ابريشمى مستور و يا كالسكهء قديمى بواسطهء پارچه‌هاى زيادى كه حايل است غيرقابل‌تميز مى باشد ، اما بانوان اروپائى بارها به اندرون شاه رفته‌اند و شرح آن محل و ساكنين آن به اندازهء كافى در انظار روشن است . شمارهء قطعى زنان و صيغه‌هاى پادشاه به درستى معلوم نيست و مىگويند روىهمرفته شصت نفرند . اين عده غيراز زنانى است كه وفات يافته يا از نظر افتاده و يا به كلى متروك شده‌اند . همهء بانوان همايونى در قصر اقامت دارند و بيشتر آنها دستگاهى جداگانه با اسباب زندگى و خدمه و جواهرات مختص به خود دارند و مقررى سالانه كه از 200 تا 2000 ليره است و اين مبلغ بوسيلهء هدايا كه با سرمايهء وجاهت و يا هنر دلربائى از فرمانروائى كه زن‌پرست است ناشى مىگردد دوچندان مىشود .